طريقت آنان و جهش‌دار شدن آن به سمت آيين تشيع استوار دانست . مليّت و حكومت در اين روزگار در پرتو تعريف جديدى كه از دين رسمى جامعه صورت پذيرفت معنا و اعتبار يافت ، و با همان ويژگى تاكنون در فرهنگ اين جامعه پايدار مانده است . نظام ديوانى نظم و ترتيب تازه‌اى يافت ، و در اين زمينه دبيران و دولت مردان ايرانى به پيروى از سنتهايى كه از ديرباز در اين سرزمين از روزگار هخامنشيان بنيان گرفته و به دست دبيران عصر ساسانى و وزيران دوران اسلامى و كسانى چون فضل بن سهل و برامكه تحكيم يافته ، و وزراى پخته و كاركشته‌اى چون خواجه نظام الملك طوسى و پسرانش بسط يافته بود ، تحولى نو آفريدند . بافت اجتماعى ايران دگرگون گشت ، و توازن جمعيت در ايران به دنبال مهاجرت طوايف تركمان از منطقهء آسياى صغير در هم ريخت . طوايفى كه زمانى پيشتر بدين سرزمين قدم نهاده و سپس در آناتولى رحل اقامت افكندند . در عرصهء فرهنگ و ادب و انديشه ، در سايهء حكومت و دين رسمى گامهاى جديدى برداشته شد ، و در اين ميان انديشمندان و فلاسفه ، مجتهدان و شعرا و مرثيه‌گويان چندى درخشيدند و آثار متعددى از خود باقى گذاشتند . در راستاى فعاليتهاى اقتصادى نيز سياستهاى جديدى پىريزى شد ، اما آثار و نتايج آن زودگذر بود . جنگهاى بسيارى در شرق و غرب ايران اتفاق افتاد ، جنگهايى كه به نام تشيع و تسنن ساليان متوالى صفويان را در مقابل عثمانيها و ازبكها قرار داد و جز درد و رنج بسيار ، كشتار و اسارت ، قحطى و آوارگى براى مردمان اين سرزمين نتايج ديگرى به همراه نياورد . اگر چه در عرصهء سياست خارجى استفاده از ديپلماسى به جاى جنگ به عنوان روشى جديد مورد بهره‌بردارى قرار گرفت و باب مناسبات و اعزام سفرا و نمايندگان به دربار سلاطين مسيحى اروپا و كشورهاى همسايه را گشود ، اما تعريف مشخصى از آن